Asırlara dayanan köklü bir geçmişin mirası olan Türk yazısı, Türklerin kendi yazı sistemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yazı sistemi, ait olduğu döneme bağlı olarak kendini farklı bölgelerde farklı gelişim seviyelerinde göstermiş ve nihayetinde en gelişmiş şekliyle Orhun yazıtlarında yerini almıştır.
Belirli bir popülerliğe sahip olan çoğu konuda olduğu gibi, Türk yazısı hakkında da çok şey yazılmış, çizilmiş, söylenmiş veyahut paylaşılmıştır. Ne yazık ki bu durum, Türk yazı sisteminin toplum tarafından sağlıklı bir şekilde anlaşılabilmesi noktasında tahrifata neden olmuştur. Söz konusu tahrifatın telafisine karınca kararınca dahi olsa katkıda bulunmak adına, bu sayfada Türk yazısına ait damgaların doğru bir şekilde tanıtılması amaçlanmış ve bu doğrultuda hazırlanan bir tabloya yer verilerek birer kitap ve makale önerisinde bulunulmuştur.
Türk yazısı; 4’ü ünlü, 34’ü ünsüz olmak üzere toplam 38 damgadan oluşmaktadır. Damgaların kullanımında dikkat edilmesi gereken ana noktalardan biri, incelik ve kalınlık durumuna göre farklı damgaların bulunmasıdır. Bu durum, mevcut alfabemizde her harf için küçük ve büyük olmak üzere iki biçimin bulunmasına benzetilebilir. Türk yazısında da buna benzer şekilde incelik ve kalınlık durumuna göre farklı damgalar söz konusudur.
Önemli bir diğer nokta ise ünsüz damgaların, ünlüleri de beraberinde bulunduruyor olmasıdır. Ünsüz bir damga, karşılık geldiği ünsüzün yanı sıra başında bir de ünlü bulundurur. Bu ünsüz damgalar, sözcükte bazen sadece karşılık geldiği ünsüzle okunurken bazen de başındaki ünlüyle birlikte okunur. Ayrıca, çift ünsüzler olarak adlandırılan az sayıdaki damga ise diğer ünsüzlerden farklı olarak iki ünsüze birden karşılık gelir ve bunlar da başında bir ünlü bulundurur. Ünsüz damgaların bu özelliği nedeniyle, örneğin 6 harften oluşan “Atakan” sözcüğünün yazımında 6 tane damga kullanmak yerine biri “AT”, biri “AK”, biri de “AN” sesine karşılık gelen 3 tane damganın kullanılması yeterli olmaktadır.
Aşağıdaki tabloda, Türk yazısına ait damgalar ve bu damgaların okunuşları yer almaktadır:
Görseli PDF formatında yüksek çözünürlüklü olarak indirmek için indirme butonuna tıklayabilirsiniz:
Tablonun oluşturulmasında kaynaklık eden, Berkant Parlak tarafından kaleme alınan “Türk Yazısı” adlı eseri temin ederek bu yazıyı öğrenmek için aşağıdaki bağlantı adresine tıklayabilirsiniz:
https://alkakitap.com.tr/products/turk-yazisi
Türk yazısını “çağdaşlaştırma” adı altında tahrif etme niteliği taşıyan girişimler başta olmak üzere Türk yazısı hakkında bilgi edinmek için, Berkant Parlak tarafından kaleme alınan “Türk Yazısının Çağdaşlaştırılması Çalışmalarına Eleştirel Bir Bakış” başlıklı makaleyi okuyabilirsiniz:
https://dergipark.org.tr/tr/pub/kulturder/issue/92349/1645380
BİLİG 